7 dấu hiệu nhận biết gốm sứ cổ xưa thật – giả cho người không chuyên

1. Kiểm tra cốt đất và trọng lượng

Gốm sứ cổ được làm từ đất sét lọc thủ công và nung ở nhiệt độ cao bằng củi nên cốt đất rất chắc, khô và nặng tay. Khi cầm một chiếc bình cổ, bạn sẽ cảm nhận được sự đầm tay rõ rệt. Ngược lại, hàng giả cổ thường được làm từ đất công nghiệp, cốt gốm mỏng hoặc quá nhẹ, hoặc được độn thêm tạp chất để tạo sức nặng giả tạo nhưng không có độ đanh của đất cũ.

2. Âm thanh khi gõ (tiếng vang)

Một cách kiểm tra phổ biến là dùng ngón tay gõ nhẹ vào thân sản phẩm. Gốm cổ thật có cốt đất tốt nên sẽ phát ra tiếng "coong coong" thanh mảnh, vang và kéo dài như tiếng kim loại. Hàng giả cổ hoặc hàng mới thường phát ra âm thanh đục, trầm và ngắn do cốt đất không đủ độ chín hoặc quá trình nung không đạt chuẩn như lò bầu truyền thống.

3. Lớp men và độ rạn tự nhiên

Lớp men trên gốm sứ cổ thường có độ sâu, trong và không quá bóng loáng. Qua thời gian dài, hiện tượng men rạn sẽ xuất hiện một cách tự nhiên từ trong cốt đất ra ngoài bề mặt, tạo thành các đường nứt li ti rất đều đặn và có màu trầm. Hàng mới thường dùng hóa chất để tạo vết rạn giả, những vết này thường chỉ nằm ở bề mặt, nét rạn sắc cạnh và trông rất gượng ép.

4. Họa tiết vẽ tay thủ công

Các nghệ nhân xưa vẽ họa tiết hoàn toàn bằng tay, nên đường nét thường thanh thoát, có độ đậm nhạt khác nhau và không bao giờ có hai sản phẩm giống hệt nhau 100%. Nếu bạn thấy một bộ bát hay bình có hoa văn giống nhau hoàn toàn từng chi tiết nhỏ, khả năng cao đó là hàng in decal công nghiệp. Hãy chú ý các nét vẽ thủ công thường có độ loang nhẹ của màu mực dưới lớp men.

5. Đặc điểm chân đế và đáy sản phẩm

Phần đáy không tráng men là nơi bộc lộ rõ nhất tuổi đời của món đồ. Ở đồ cổ thật, phần này sẽ có màu xám đậm hoặc nâu sẫm do quá trình oxi hóa tự nhiên, sờ vào thấy nhám và khô. Những người làm hàng giả thường bôi bẩn bằng bùn đất hoặc phẩm màu, nhưng những vết này thường không thẩm thấu sâu và có thể bị lau sạch dễ dàng bằng nước.

6. Những khiếm khuyết tự nhiên (lỗi lò)

Do kỹ thuật nung thủ công không thể kiểm soát nhiệt độ tuyệt đối, đồ cổ thường có các lỗi nhỏ như vết châm kim, sủi bọt khí li ti hoặc vài hạt cát dính vào men. Những lỗi này không làm giảm giá trị mà trái lại là bằng chứng cho sự nguyên bản. Đồ giả cổ thường được sản xuất hàng loạt nên bề mặt thường quá hoàn hảo hoặc các lỗi được tạo ra một cách cố ý rất thiếu tự nhiên.

7. Độ mòn và vết xước theo thời gian

Trong quá trình sử dụng qua nhiều thập kỷ, đồ gốm sứ cổ sẽ có những vết trầy xước tự nhiên ở những vị trí tiếp xúc nhiều như đáy, quai hoặc miệng bình. Những vết xước này thường phân bố ngẫu nhiên và có độ lỳ của thời gian. Đồ mới dù được xử lý làm cũ bằng máy mài vẫn không thể tạo ra được sự thô ráp tự nhiên và độ mờ đặc trưng của lớp men lâu năm.

Bảng tóm tắt kinh nghiệm định giá gốm sứ cổ

Kết luận